MANGO

Mangonun anavatanı Indo-Burma bölgesinde yer alan Hindistan, Myanmar,  Tayland, Vietnam ve Kamboçya’dır. Hindistan da 4000 yıldır yetiştiriciliği yapılmaktadır. 4. ve 5. yy da Hindistan'dan Malezya'ya ve Doğu Asya ülkelerine yayılmıştır. Dünyaya yayılması ise 18. yy bulmuştur. Dünyada muzdan sonra en iyi bilinen ve en geniş çapta yetiştiriciliği yapılan tropik meyve türüdür. Hindistan'da meyvelerin kralı olarak adlandırılmaktadır. En büyük tüketici ülkeler ise Amerika, Hollanda, İngiltere, Almanya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirliği ve Malezya'dır. 

 

Ülkemizde bu meyve türü ile ilgili olarak adaptasyon çalışmaları tamamlanmış olup Gazipaşa ilçemizde, özel mikroklima alanlara sahip Yakacık, Zeytinada ve Macar mahallelerinde yetiştiriciliği yapılmaktadır.

 

MORFOLOJİSİ

Mango yaprağını dökmeyen (herdemyeşil), orta büyükte ağaçlar meydana getirir (8 m - 30 m)

Uzun ömürlü bir bitkidir. Ağaçlar oval, uzun ve kubbe şeklinde taç oluşturabilmektedir

 

mango fields ile ilgili görsel sonucu

Güçlü bir ana kök sitemi vardır ve ana kök üzerinde yüzeye yakın çok sayıda kılcal kökler bulunmaktadır. Yaprakların şekli ve iriliği çeşitlere göre değişiklik gösterir. Genç yapraklar bakır renginde olup, yaprak yaşlandıkça renk açık yeşilden koyu yeşile dönmektedir. Yapraklar sürgün üzerinde spiral olarak dizilmişlerdir. Çiçekler sürgünlerin en sonunda oluşur ve çiçek sürgünlerinin boyu 6-40 cm, eni ise 3-25 cm arasında değişim göstermektedir. Bir salkım üzerinde çeşide göre değişmekle birlikte 300-3000 adet çiçek bulunur ve çiçeklerin rengi pembe, mor ile yeşilimsi-sarı olabilmektedir.

İlgili resim

Çiçek salkımı üzerinde hermafrodit ve erkek çiçekler bulunmaktadır. Hermafrodit çiçeklerin erkek çiçeklere oranı çeşit, mevsim ve çiçeklenme süresindeki hava sıcaklığına göre değişmektedir. Erkek çiçeklerle hermafrodit çiçekler bir birine benzemekle beraber, erkek çiçeklerde dişi organ bulunmamaktadır.

TOZLANMA

Tozlanma böceklerle olmaktadır. Sıcaklığın 10 oC’nin altında olması tozlanmayı, 15 oC’nin altında olması döllenmeyi olumsuz yönde etkiler. Çeşitler arasında uyuşmazlık yoktur. Çiçeklenme çeşitlere ve iklim koşullarına göre değişmekle birlikte Aralık ayından Nisan ayına kadar devam eder.

pollination mango tree ile ilgili görsel sonucu  pollination mango tree ile ilgili görsel sonucu

 

MEYVE

Meyve taze olarak tüketildiği gibi dondurulmuş, kurutulmuş, konserve, reçel ve ayrıca gıda endüstrisinde değişik amaçlı (meyve suyu, dondurma, çay, pasta yapımında vb.)  kullanılmaktadır

Karbonhidrat, protein, yağ, mineraller, vitaminlerden özellikle A, B1 ve B2 vitaminleri ile C vitamini bakımından oldukça zengin bir meyvedir. Tüm bu özellikleri yanında bağışıklık sistemini güçlendirir ve kanser ile savaşır. Ayrıca kolesterolü düşürür ve hafızayı güçlendirir. Meyve drupa (eriksi) tipinde olup, şekli yuvarlak, oval ya da ovalimsi uzundur.  Meyve iriliği ve rengi, çeşitlere göre değişiklik göstermektedir.  Meyve iriliği 50-2000g arasında değişiklik göstermektedir. Meyve rengi ağaç üzerindeyken koyu yeşil renkli olup, olgunlaştığı zaman renk açık yeşil ve sarıya dönmektedir.

Bazı çeşitlerde meyve zemin rengi kırmızı renkte olup, olgunlaşmaya kadar kırmızı renk korunmaktadır. Bazı çeşitlerde meyve kabuk rengi güneş ışığına maruz kaldığı zaman turuncu, kırmızı ve borda renk oluşabilmektedir.

İlgili resim

Meyvenin yenen kısmı etli olup oldukça aromalı ve tatlıdır. Meyve eti pürüzsüz, lifli ve meyve olgunlaştığı zaman sarıdan kırmızıya kadar değişiklik göstermektedir. Tohum, iri ve bir adet olup, böbrek görünümündedir. Meyve tutumundan olgunlaşmaya kadar geçen süre sıcaklığa bağlı olarak 3-6 ay arasında değişir.  Meyve olgunlaşması çeşitlere ve iklim koşullarına göre değişmekle birlikte Mayıs ayından Eylül ayına kadar devam eder.

                                                              

ÇEŞİTLER

Ticari olarak yetiştirilen çok sayıda mango çeşidi bulunmaktadır.  Çeşitler ülkelere göre değişim göstermektedir. Çeşit seçiminde, çeşidin verimliliği, meyve kalitesi, hastalıklara dayanıklılığı, taşımaya ve paketlemeye elverişliliği, raf ömrünün uzun olması önemli rol oynamaktadır.

 

ÖNEMLİ TİCARİ ÇEŞİTLER

Alphonso, Tommy Atkins , Ataulfo, Haden, Kent, Keitt, Madame Francis, Irwin, Osteen Kensington Pride, Edward

İKLİM İSTEKLERİ

Büyüme ve gelişme için optimum sıcaklık isteği 24-27 oC ‘dir. Sıcaklığın 0 oC’nin altına düşmesi istenmez.  Büyük ağaçlar da sıcaklık -3.9 oC’nin altına birkaç saat düşerse hem yapraklar ve hem de küçük dallar zarar görmektedir. Buna karşın genç ağaçlar sıcaklık -1.7 ve -1.1 0C’ye çok kısa süreli bile düşse hemen zarar görür.  Çiçekler ve küçük meyveler ise sıcaklık 4.4 oC’nin altına birkaç saat düşse bile zarar görmektedir.  Çiçeklenme ve meyve tutumu süresince ılık ve kuru hava ile yüksek ısı toplamına ihtiyaç duymaktadır. Çiçeklenme süresince yağmur ve hava neminin yüksek olması çiçek ve meyve dökümlerine neden olur.  Ortalama yıllık yağış isteği 400-3600 mm arasında değişir. Aylık yağış 40 mm’nin altında olması istenmez.

 

TOPRAK İSTEKLERİ

Topraklarda daha iyi yetişmektir. Hafif yapılı toprakları tercih etmektedir. Kısa süreli sel baskınlarına dayanıklıdır. Fakat drenajı iyi olmayan topraklarda yetiştirilmesi zordur. Sel sorunu olan yerlerde Mango değişik toprak tiplerinde yetiştirilebilmekte, fakat toprak pH’sı 5.5-7.5 arasında olan seddeye dikim yapılmalıdır.

ÇOĞALTILMASI

Mango hem tohum ve hem de vegetatif olarak çoğaltılmaktadır. Tohumla çoğaltmada çimlenmeden sonra 6-8 ayda aşıya getirilebilmektedir.  Aşı ile çoğaltmada dilcikli aşı başarı ile uygulanmaktadır. Tohumdan üretilen mango ağaçları 8 yaşında verime yatarken, aşılı mango ağaçları 3 yaşında meyve vermeye başlar ancak verime 5 yaşından sonra yatar

Mango grafting ile ilgili görsel sonucuBAHÇE TESİSİ

Bahçe tesisinde dikim aralığı çevre koşulları ve çeşitlerin büyüme gücüne göre değişiklik göstermektedir. İlk tesis edilen bahçelerde dikim aralığı 10x10 m iken bugün yeni bahçeler 8x5 m, 5x5 m aralıklarla kurulmaktadır.  Yarı sık (3.5x4.5 m) ve sık dikimle (3x2.5 m) aşılı fidanlarla dikilen bahçelerde ağaç başına verimin düşük olmasına rağmen,  toplam verimin yüksek olduğu saptanmıştır.

SULAMA

Su gereksinimi toprak tipi ve sezona göre değişiklik gösterir. Subtropik koşullarda yüksek verim için sulama mutlaka gereklidir. Sulama aralığı ve miktarının seçiminde bitkinin içinde bulunduğu fizyolojik durum önemli rol oynamaktadır. Örneğin, meyve olgunlaşması zamanında meyvedeki şeker oranını artırmak için sulama azaltılmalıdır. Buna karşın hasattan sonra vegetatif gelişmeyi arttırmak için sulama gereklidir.

 

HASTALIK VE ZARARLILAR

Antraknoz, Mildiyo, Alternaria,Akdeniz Meyve Sineği, Trips

 

VERİM

Mango dikimden 3 yıl sonra meyve bağlamaya başlar. Verim yıllara göre değişim gösterdiği gibi çeşit, ağacın yaşı, ağacın gücü, sulama, hastalıklarla mücadele, bir sene önceki meyve yükü ve ekolojik koşullara göre de değişim göstermektedir.  Ağaç başına verim 200-300 kg arasında değişmektedir. Hektara verim iyi bakımlı bahçelerde 20-30 ton olarak değişim göstermektedir.  Ekonomik verim 40 yıldır.